Başa

Makalelerimiz

DUYUSAL OYUNLAR ve AKTİVİTELER

Duyu, insanların ve hayvanların dış uyaranları algılama yeteneğidir. Duyular sinir sisteminin besinidir; beynin gelişmesi ve sonrasında işlev görebilmesi için sürekli bir duyusal girdi çeşitliliğine ihtiyacı vardır. Yaşamın ilk yıllarından itibaren duyuların uyarılması gerekmektedir. Yenidoğan bir bebeğin çevreyi tanımak için kullandığı en temel araç duyularıdır. Çocuklar duyuları yoluyla aldıkları uyaranlarla kavram gelişiminin temelini de oluştururlar. Özellikle 0-6 yaş arası sinir sistemi gelişimi çok hızlı olduğundan bu dönemi daha hassas değerlendirmek gerekir. Duyular vücudumuz ve çevremizle ilgili bize sürekli bilgi verir. Duyu deyince aklımıza dokunma, görme, tatma, işitme ve koklama gelse de sadece bunlarla sınırlı değildir. Vestibüler duyu (hareket ve denge) ve proprioseptif duyu (beden farkındalığı) olmak üzere iki duyu daha bulunmaktadır. Bu 7 duyuyu harekete geçirebilmek ve aktif bir şekilde çalışmasını sağlamak için duyusal oyunlardan yararlanmak, bütünleşmiş bir duyusal sistem ile çocukların günlük yaşamını düzgün bir şekilde idare edebilmelerini sağlamaktadır. Duyusal Oyun, çocuğun duyu organlarını uyaran tüm aktiviteleri içerebilir. Duyusal oyun ile çocuğun duyuları harekete geçirildiğinde çocuğun bilişsel gelişimi, dil gelişimi, duygusal-sosyal gelişimi desteklenir.

Peki Bu Oyunlar ve Aktiviteler Neler Olabilir?

» Titreşimli oyuncaklarla oynama
» Karşılıklı top atma oynama, elindeki nesneyi hedefe atma
» Traş köpüğü, oyun hamuru, parmak boyası ile oynamaya alıştırma (eller+ayaklar)
» Baloncuk üfleme oyununda, üfleme çubuklarına üfleyin ve baloncuk yapın, çocuğunuzun onları patlatmasını isteyin. Daha sonra aynı şekilde onun üflemesini isteyin.
» Tırmanma
» Hayvanlara dokunma, sevme
» Hayvanların yürüme şekillerini taklit etme ( yılan gibi ellerini kullanmadan sürünme, yengeç gibi ters gitme vb) gibi aktiviteleri de uygulayabilirsiniz.
» Küçük pilates topuyla yumuşak yüzeylerde taklalar atma
» Çarşafın içinde sallanma
» Yatagın üzerinde zıplama
» Kendi etrafında ve sizin etrafınızda dönme
» Yüzüstü karnının altına yumuşak bir top varken kedi gibi dururken bu pozisyonda oyunlar oynama
» Zeytinyagı veya bebeyagıyla tüm vücuduna hafifçe basınç uygulayarak masajlar yapma
» Farklı yüzeylere el ve ayaklar ile dokunma (Ör: Ilık su, soğuk su, pamuk, sert nesneler, çim, kum) Evde çıplak ayak gezme
» Kıyafetinin içine saklanan objeyi bulma oyunları
» Üzerine atılan tül, battaniye vb. içinden çıkmaya çalışmak
» Karşılıklı top atma oynama, elindeki nesneyi hedefe atma
» Yüksek bir zeminden( yatağın üzeri vb.) yumuşak bir zemine atlama (minder, yorgan, yastık vb.)
» Nesneleri itme ve çekme.
» Yerde sırt üstü yatarken havada asılı balona ayaklarıyla vurma
» Yerde sırt üstü yatarken ayaklarıyla duvarı itme
» Pilates topu üzerinde sırt üstü yatarken, oturmaya, dönmeye çalışma
» Agır objeleri (Küçük çocuklar için kavrayabileceği boyda, ağır ama yumuşak oyuncaklar) kaldırmasına ve onlarla oynamasına teşvik etme
» Yastık savaşı yapma
» Yastık ve yorganların arasında sandviç olma
» Traş köpüğü, oyun hamuru, parmak boyası ile oynamaya alıştırma (eller+ayaklar)
» Sert ve yumuşak yüzeyleri (düz, tırtıklıvb.) boyama
» Çok uzun olmayan bir sopa ile balonu odanın diğer ucuna götürmeye çalışma
» İçi pirinç ve bulgur ile dolu bir kutunun içine oturarak içinde oyunlar oynama.
» Tüylü/farklı bir zeminlerde sürünme, dönme, yatma (halı, peluş vb.)
» Karşılıklı ellere krem/losyon sürme
» Çimenleri kopartma, objeleri topraga gömme.
» Toprakta, çimende veya taşlı zeminlerde çorapsız emekleme, dönme, sürünme, yatma çapraz ‘çak’ yapma oyunu.
» Yumuşak topun üzerinde ayakları yere değecek şekilde oturarak zıplama
» Mandal takma-çıkarma oyununu sizin ve onun kıyafetlerine takıp çıkarmasını isteyerek oynayabilirsiniz
» Yaptığınız farklı hareketlerin aynısını taklit etmesini isteyin.
» Baloncuk üfleme oyununda, üfleme çubuklarına üfleyin ve baloncuk yapın, çocuğunuzun onları patlatmasını isteyin. Daha sonra aynı şekilde onun üflemesini isteyin.
» Aktiviteler sırasında ritmik çocuk şarkıları dinletin.
» Müzik eşliğinde kucagınızda ya da ellerinizi tutarak ritmalarak dans etme
» Dengesiz yüzeylerde ayakta durmaya çalışma, yürüme
» Havada asılı olan topa elleri ve ayakları ile vurma

DİKKAT!

Bu aktivite ve oyun örnekleri duyusal stratejiler içeren çocuğun gelişimine destek niteliğindeki önerilerdir. Eğer çocuğun duyu hassasiyeti varsa kaçındığı uyarana zorla maruz bırakılması onun duyusal hassasiyetlerini arttırarak duyu bütünleme problemlerinin çoğalmasına neden olur. Bu bilgiyi baz alıp her çocuğun farklı olduğunu ve farklı şeylerden keyif aldığını lütfen göz ardı etmeyiniz.

Psikolog Ceyda ÖZEN