Başa

Makalelerimiz

DUYGUSAL YEME NEDİR?

Duygusal yeme nedir?

Duygusal yeme, fizyolojik olarak tok olsak da hissedilen açlığa bağlı ve çoğu zaman özellikle belli bir yiyeceğe duyulan karşı koyması güç istekle gerçekleşen yeme biçimidir. Duygusal yeme davranışımızın arkasında güçlü bir duygusal açlığımız, onun temelinde de duygularımızın neden olduğu zorlanmalar bulunmaktadır.

Duygusal açlığın temelinde yalnızlık, öfke, amaçsızlık, kaygı, başarısızlık, suçluluk, korku ve yetersizlik duyguları önceliklidir. Ayrıca günlük yaşantının stresi de etkili olabilmektedir.

Neden olumsuz duygu yaşayınca yemek yeme ihtiyacı duyarız?

“Yemek yemek rahatlatır” düşüncesi doğduğumuz andan itibaren annemizin kucağında karnımızın doyması gibi fiziksel ve duygusal rahatlama sağlamaktadır. Ve ömür boyu devam eder. Çocukken her sızlanma, boş kalma veya problem çıkarma durumunda yiyecekle yatıştırılmışsak, bu yemekle duygusal rahatlama bağımız daha çok güçlenmiştir. Duygularla baş etme yöntemlerinin bilinmemesi halinde, şeker ve karbonhidratın beyinde olumlu duygu sağlayan hormon salınımını arttırmasıyla yemek en iyi çözüm yolu gibi görünmektedir.

Duygusal açlık ile fiziksel açlık arasındaki farklar nelerdir?

Duygusal açlık aniden gelir, hemen bir şeyler yeme hissi yaratır. Fiziksel açlığı yavaş yavaş hissedersiniz, önce midenizden sesler gelmeye başlar ve bu açlığınızı bekletebilirsiniz. Duygusal açlık daha çok belirli yiyeceklerle (cips, çikolata, pizza) ilgili olarak gelirken, fiziksel açlığınız için her türlü seçenek size olumlu gelecektir. Duygusal açlık olduğu zaman mideniz doysa bile yeme isteğiniz şiddetli olarak devam eder. Fiziksel açlıkta ise mideniz doyduğu an açlık kaybolur. Duygusal açlık sonrası; üzüntü, suçluluk, güçsüzlük ve utanç duyguları hissedersiniz. Fiziksel açlığınızda ise yemek yediğiniz için kötü hissetmezsiniz.

Duygusal açlık davranışımı nasıl tanımalıyım?

İştahınızın çok fazla olması ve doyumsuzluk hali, beraberinde patlayana kadar yeme davranışını getirir. Amacımız boşluğu doldurmaktır ancak bu boşluk midede değildir. Sık sık yalnız yemek yemeyi tercih etme ve yeme davranışından sonra suçluluk ve cezalandırma hisleri yaşıyorsak duygusal açlık olabilir.

Hiç mideniz için değil de, duygularınız için yemek yediğinizi fark ettiniz mi?

Yapılan bir çalışmaya göre insanların yemek yedikleri zaman nasıl hissettiklerini sorarak özel bir günlük tutmaları istenmiş ve bu sonuçlara göre belli duygu durumlarında sadece belirli gıda türlerini tercih ettikleri görülmüştür. Bu durumda yeme davranışımızı belirleyen etkenin arkasında, duygu durumumuzun olduğu söylenebilir.

Duygusal Açlıkla Nasıl Başa Çıkabiliriz?

Tıpkı bir dedektif gibi eğilimlerinizi izleyin. Alışkanlığı değiştirmenin en iyi yolu farkındalıktır. Hangi duygusal durumda ne yemek istediğinizi tespit edin. Duygularınızı kontrol altına alın. Hangi duygusal durumun sizi hangi yiyeceğe ittiğini bilirseniz, duygularınızı kontrol altına almak daha kolay olacaktır. Duygusal durumla tüketilen besin arasındaki bağlantıyı yiyeceği tüketmeyerek koparın. Her mutsuz olduğunuzda büyük boy pizza yiyorken, sonraki mutsuzluk durumunuzda pizza yemeyerek bu bağı zayıflatın. Sağlıklı alternatifleri tercih edin ve egzersiz sadece kilo verdirmez, aynı zamanda olumsuz duygularınızı düzenlemeye de yardımcıdır. Duygusal açlık krizinde, ilk olarak gerçekten aç olup olmadığınızı ve ne kadar aç olduğunuzu değerlendirin. Açlık seviyenizi 1-10 arası değerlendirebilirsiniz, 10 inanılmaz derecede aç olduğunuzu gösterir. Daha sonra en son ne zaman yemek yediğinizi belirleyin. 3-4 saatten uzun bir süreyse, fiziksel açlık olabilir. Yaşanan krizde, en önemlisi duygusal açlığın arkasındaki duyguyu anlamaktır. “Yemek yiyeli sadece yarım saat oldu ve aç olmamam gerekiyor; öyleyse neye ihtiyacım var? Ne hissediyorum?” diye sormak kendimizi anlamak ve duygularımızı fark etmek için yardımcı olabilir. Öfkeliysek, öfkeli olduğumuz şeyi anlamak, canımız sıkılmışsa, ne yapmak istediğimizi düşünmek çok daha iyi olacaktır. Kontrolsüz diyetlerle kilo vermeye çalışmanız, duygularınızı göz ardı ettiğiniz sürece uzun vadede fayda sağlamayacaktır. Duygularınızı görmeniz ve onları kabul etmeniz kontrolü arttıracaktır. Her şeye rağmen arada bir kaçamaklar için kendinize izin verin, arada bir baş etmesi güç olan bir duyguyla baş başa kaldığınızda bir şeyler yiyin. En önemlisi, duygularınızı tanımak için kendinize fırsatlar verin.

Bazen de, kendimize sadece o duyguyu yaşamak için izin vermek en güzelidir.

Deneyimlerinize rağmen duygusal açlık krizleriyle baş edemediğinizi düşünüyorsanız, profesyonel olarak destek alabilirsiniz.

Psikolog
Elvan URAL